ekonomiyi kavramak

EKONOMİYİ ANLAMAK

ekonomi

                EKONOMİNİN (TERİMLERİ) TEMEL KAVRAMLARI

 İhtiyaç : Ekonominin tanımında geçen “ihtiyaç” ekonominin uğraşı alanlarını da belirten bir kavramdır. İhtiyaçlar bir eksiklikten doğar  ve bu eksikliği gidermek için istek uyandırırlar. İnsan ihtiyaçları çok çeşitlidir. Bir an için her birimizin ihtiyaçlarını düşünürsek, hemen uzun bir liste çıkarmak mümkündür. Elimizde olduğunu varsaydığımız ihtiyaç listemizin çok büyük bir kısmının para karşılığı giderilebileceğini görürüz. Acaba bu ihtiyaç listesinde genel bir sınıflandırma yapmak mümkün müdür ? Bundan önce ihtiyacın tanımını yapalım.

İhtiyaç : Kişinin organizma ve düşünce alanında eksiklik duyduğu  her şeydir. İhtiyaçlar ikiye ayrılır

1 – Birincil  ( Temel) ihtiyaçlar, barınma, yiyecek, giyecek, soluma gibi 

2 -  İkincil    ( Diğer ) ihtiyaçlar, sosyal ihtiyaçlar, arkadaşlık, statü, estetik,gibi.

           Mal : İnsan ihtiyaçlarını karşılamaya yarayan, para ile veya başka bir ekonomik değerle değiştirilebilen maddelere mal denir. Malın iki önemli özelliği, kıt olması ve değiştirilebilir nitelikte olmasıdır.

           Hizmet: İhtiyaç giderme bakımından mala benzeyen ancak değiştirilme özelliği olmayan faaliyetlerdir. Malın imal edilmesi, hizmetin sunulması söz konusudur. Avukatlık, Doktorluk, Öğretmenlik, Yolcu taşımak, saç kesmek gibi.

           Kıymet: Bir malın ekonomik değerine denir. Az bulunan mallar kıymetlidir, Örnek Altın her yerde kıymetlidir, su bir nehir kenarında ucuz, hatta bedava, çölde ise altından daha pahalıdır. Demek ki malın değeri azlığı ve çokluğu ile ilgilidir bu da yere göre değişebilir.

           Fayda ekonomi dilinde: Mal ve hizmetlerin insan ihtiyaçlarını karşılama niteliğini arttırmaktır. Fayda genel anlamı ile iyiliği çağrıştıran bir kelimedir.

              Örnek: Faydayı bir masa üretimi ile anlatalım. Masa ile ilgili “fayda” kavramı,   orman işçi ve mühendisinin çalışması ile başlar. Sonra sıra ile, keresteyi masa haline getiren mobilyacı faydayı yükseltir.  Bu masayı alıcısına ulaştırmak için bir şehirden başka bir şehre taşımak faydadır. O şehirde malı satmak faydadır, mal satıldıktan sonra şehir içi nakliyatçısının masayı kullanıcısının evine götürmesi faydadır. Şöyle ki masa üretildiği yerden kullanıldığı yere kadar gidebilmesi için çeşitli aşamalar geçilmiş ve masa, en faydalı haline (kullanıldığı için ) ev’de gelmiştir. Bu örneklerden KDV ile bir bağlantı da kurabiliriz.  Bu faydaları isimlendirmek gerekirse,

            Fayda çeşitleri : Üretim faydası, yer faydası, mülkiyet faydası, gibi faydalar ortaya çıkmaktadır.

            Servet : İnsanların sahip oldukları ekonomik ve sosyal değeri olan her şey servettir.

 Halk dilinde servet sahip olunan menkul gayri menkul mallar anlamında ise de Ekonomi’de servet bundan daha geniş anlamdadır. Şöyle ki: Bir iş hanı nasıl servet ise, bir işletmede bulunan teknik makineler de servettir. Bir kuyumcunun ya da berberin el becerisi de, bir tiyatrocunun oyunculuk gücü, hüneri de servettir.

            Ekonomik alana ait şimdiye kadar sıraladığımız, tanımaya çalıştığımız terimler, Mal, Kıymet, İhtiyaç, Servet, Fayda, ve daha bir çok terim birbiri ile ilişki ve etkileşim içindedir.